Vandaag aan de dijk

Historisch vissersdorp · aan de Westfriese Omringdijk

De zee ging, het dorp bleef

Dorpsfeiten · 01-06

1. 01 Kolhorn ontstaat in de 14e eeuw in de bocht van de Westfriese Omringdijk, waar de Hoogsloot uitmondt in de Zuiderzee. In 1494 en 1514 staat het in de belastingregisters als aanlegplaats voor schepen uit Schagen; eind 16e eeuw wordt het de voorhaven van die stad.
2. 02 In de 18e eeuw leeft het dorp van visserij op wier en ansjovis en van turfoverslag: Friese tjalken losten turf in schuren bovenop de dijk. Vijf turfschuren zijn nu rijksmonument. De dorpsbrand van 1788 verwoestte 24 huizen en de houten kerk.
3. 03 Rond 1890 tot 1930 bloeit de ansjovisvisserij. Uit die tijd vaart nog de KH44 Jansje Johanna (1900), een ijzeren ansjovisjol (Staverse jol), het varend monument van Kolhorn, met een ligplaats tegenover het museum. Haar nummer is de oude visserijregistratie: KH staat voor thuishaven Kolhorn, 44 is het volgnummer.
4. 04 Kolhorn raakte in stappen van het open water af: 1844 en 1847 (Waard- en Groetpolder), 1930 (drooglegging Wieringermeer, de visserij stort in) en 1932 (Afsluitdijk, einde van de zeevisserij).
5. 05 Op 10 juli 1936 opent het kanaal van Schagen naar Kolhorn: de haven krijgt een nieuwe functie aan het binnenwater, die het dorp tot vandaag tekent.
6. 06 Een deel van Kolhorn is rijksbeschermd dorpsgezicht (RCE gezicht 1465): dijken, water, wegen en de plek van de bebouwing zijn beschermd. Museum De Turfschuur vertelt het verhaal van dijk en haven.

Meer over de historie